ÖNSÖZ
Yardımcı Ders Kitabı Hakkında
Elinizdeki yardımcı ders kitabı yazarın “Skaler Mekanik : STATİK - MUKAVEMET (2015)” isimli ders kitabındaki konuların sonlarına yerleştirilmiş problemlerin açıklamalı çözümlerini içermektedir. Ders kitabındaki konuların işleniş sırası burada da aynen korunmuş ve problem çözümleri olabildiğince ders kitabına ihtiyaç göstermeyecek bir açıklıkla yapılmıştır. Bu kitap kapsamında sadece düzlem problemler ele alınmıştır.
KİTABIN İÇERİĞİ: Bu eserde SI birim sistemi kullanılarak STATİK konusuna âit 174 problem, MUKAVEMET konusuna ait 182 problem olmak üzere toplamda 356 problemin çözümü yapılmıştır. Kitapta son derece akıcı bir dil kullanılmış, çözümlerde boşluk kalmaması için gerekli detaya girilmiş ve mühendislik hayal gücünü genişletebilmek amacıyla titizlikle hazırlanmış şekiller gerektiğinde üç boyutlu çizilmişlerdir. Problemler tekrardan kaçınılarak, kolaydan zora doğru sıralanmıştır. O nedenle problemleri sırayla çözmeniz durumunda kendi düzeyinizi de sınayabilirsiniz. Çözümler yapılırken öğrencilerin zihinlerinde hiç bir belirsizliğin kalmaması için gerekli tüm titizlik gösterilmiştir. Birden farklı yöntem ile çözülebilen problemler için farklı çözümler alt alta verilmiştir. Problemlerin hazırlanışı ve sunumunda uluslararası kitap standartları göz önünde tutulmuştur.
STATİK VE MUKAVEMET SİZE NE KAZANDIRIR? : Statik denge kavramının oluşmasını hedefler. Problemleri basite indirgemek için önce cisim rijit olsun der ve sonra dengenin araştırılması için gerekli çözüm araçları sırayla aktarılır. Öte yandan gerçek hayatta cisimler rijit değildir. Gerçi rijite yakın cisimler de vardır ama hiç birisi tam anlamıyla riit değildir. O nedenle gerçekçi olabilmek için bu defa Mukavemete geçilir ve malzemenin dayanımı ele alınır. Böylece statikten kazanılan denge kavramları şekil değiştirebilen cisme uygulanarak mühendislikteki tasarım felsefesi önce hissetlirilir, sonra da özümsetilir. Sizin de fark edeceğiniz gibi, birbirlerinden çok farklı gibi duran rijit cisimler mekaniği ile şekil değiştirebilen cisimler mekaniği arasında birbirini tamamlayan bir genel bütünlük vardır.
ÇÖZÜNLERİ ANLAMAKTA ZORLUK MU ÇEKİYORSUNUZ?: Statik ve Mukavemet konuları üst üste bindirilerek kendi içlerinde bir tamlık oluştururlar. Yıllar içinde edindiğim tecrübeye göre, bazen öğrenci bir konuyu iyi bilmediği için, ona bağlı olarak kurgulanan yeni konuyu da ele almakta zorlanabilmektedir. Eğer okuyucu problemleri çözmek istediğinde başarısız olduğunu fark ederse, kendisine öncelikle ders kitabındaki ilgili bölümü gözden geçirilmesi önerilir. Daha sonra yardımcı ders kitabına dönüldüğünde eksikliğinin kalıcı bir biçimde giderildiğini fark edilecektir.
PROBLEM NUMARALARI: Her bir bölümde, o bölüme ait alt bölümlerin problemleri birbirleriyle karışmayacak biçimde kendi aralarında kolaydan zora doğru dizilmişlerdir. Böylece öğrenci çözmek istediği problem ile ilişkili alt bölümü bilmektedir. Örneğin Bölüm 7 de alt bölüm 4 e ait problem numaraları 7-4 diye başlayıp, devamında kolaydan zora doğru dizilmiş problemler ise 1, 2, 3, ... diye numaralanmıştır. İşte kitapta bu anlamı işaret eden problem numaralama sistemi 7-4.1, 7-4.2, 7-4.3, ... biçiminde yapılmıştır. Doğal olarak bir sonraki alt bölüm olan 7.5 e geçildiğinde de bu defa problem numaraları 7-5.1, 7-5.2, 7-5.3,... diye devam etmektedir. Yani ilk sayı bölüm numarası, tireden sonraki sayı alt bölüm numarası ve noktadan sonraki sayı da o alt bölüme ait problemin sıra numarası olup, bu sayı arttıkça problemin sıralama içindeki zorluk derecesi de artmaktadır.
İNGİLİZCE TEKNİK TERİMLER: Kitapta anlatılan konularla sınırlı tutularak hazırlanmış, kitabın arkasında yerleştirilmiş TÜRKÇE-İNGİLİZCE TEKNİK TERİMLER ekinin amacı, sadece İngilizce dilinde eğitim- öğretim yapan yüksek öğretim kurumlarında okuyan gençlere Türkçe-İngilizce geçişlerinde kolaylık sağlamak olmayıp, aynı zamanda Türkçe yüksek öğretim hizmeti veren kurumlardaki gençlerimize de İngilizce teknik karşılıkları kazandırmaktır.
TEŞEKKÜR : Beni sabırla destekleyen eşim Prof. Dr. Gülden OMURTAG'a, kızlarım Yrd.Doç.Dr. İrem Omurtag KORKMAZ ile Yük. Kimyager P.Sinem OMURTACG'a ve ailemin diğer tüm fertlerine minnettarım. Titiz basım konusunda hiç bir özveriden kaçmayan Sayın Adnan TAVUKÇULAR'a ve şahsında CENKLER Matbaası çalışanlarına, ve kitabın basımını üstlenen Sayın Bahadır ALGIN'a ve şahsında BİRSEN YAYINEVİ çalışanlarına özel olarak teşekkür ederim.
Kitap hakkında yapılacak önerilerin yazara duyurulması halinde, bunlar büyük bir özenle incelemeye alınacaktır. Kitabın ve parçalarının bütün hakları yazara âittir.
Saygılarımla.
Mehmet H. OMURTAG
İTÜ İnşaat Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü
Maslak 34469, İstanbul-Türkiye
MR *90 212 285 6555
[email protected]
www.mehmetomurtag.com
İstanbul — 2015
İÇİNDEKİLER
STATİK
2. Kuvvet ve Moment 1
3. Düzlemde Denge 11
4. Ağırlık Merkezi 41
5. Rijit Cismin Düzlemde Dengesi 55
6. Kafes ve Çerçeve Sistemler 77
7. Kablolar 99
8. Sürtünme 111
MUKAVEMET
9. Kesit Tesirleri 137
10. Normal Kuvvet 157
11. Burulma 187
12. Kesme ve Eğilme 209
13. Elastik Stabilite 237
14. Düzlemde Gerilme ve Genleme 249
Türkçe-İngilizce Teknik Terimler 283
Kaynaklar 287
