Bir şehrin tarihi, yalnızca kurulan devletlerin ve yaşanan savaşların hikâyesi değildir; aynı zamanda o şehirde yaşayan insanların, inançların, güvenlik anlayışının ve toplumsal dönüşümlerin de tarihidir. Bu eser, XIX. yüzyılın sonlarından Cumhuriyet'in ilk yıllarına uzanan süreçte Alaca'nın sosyal, idari ve güvenlik yapısını Osmanlı ve Cumhuriyet arşiv belgeleri ışığında ele almaktadır. Çalışmada; bölgede yaşayan aşiretlerin faaliyetleri, Bektaşi tarikatının Alaca'daki teşkilatlanması, türbeler, eşkıyalık olayları, Şeyh Sait İsyanı sonrasında hazırlanan resmî raporlar ve Türk- Yunan Nüfus Mübadelesi ile Alaca'ya yerleştirilen mübadillerin iskân süreci ayrıntılı biçimde incelenmektedir. Arşiv belgelerine dayanan bu araştırma, yalnızca Alaca'nın tarihine değil, Osmanlı Devleti'nin son döneminden Cumhuriyet'in kuruluş yıllarına uzanan toplumsal değişimin yerel ölçekte nasıl yaşandığını da gözler önüne sermektedir. Yerel tarih çalışmalarına önemli bir katkı sunan eser; tarihçiler, araştırmacılar, akademisyenler ve Alaca'nın geçmişine ilgi duyan herkes için güvenilir bir başvuru kaynağı niteliğindedir.
