Kitapta öncelikle klasik ceza muhakemesine alternatif kurumların maddi suç hukuku boyutları gerekçelendirilmiş ve anılan kurumların maddi suç hukuku araçlarıyla nasıl meşrulaştırılacağı açıklanmaya çalışılmıştır. Böylece tipik ve hukuka aykırı fiili kusurlu şekilde gerçekleştirmesine rağmen cezasız kalan kimsenin bu durumunun, maddi suç hukukuyla açıklanabildiği ortaya çıkarılmıştır. Akabinde klasik ceza muhakemesine alternatif teşkil eden Önödeme, Uzlaştırma, Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi, Seri Muhakeme, Basit Yargılama ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması kurumlarının her birine ayrı ayrı yer verilmiş, kurumlara ilişkin öğretideki tartışmalar yargı kararlarına dayandırılarak giderilmeye çalışılmıştır.
Kitabın önceki basısında kanun değişikliği önerileri şeklinde yer verilen bazı hususların kanun koyucu tarafından doğrudan ve/veya dolaylı şekilde dikkate alınmış olmasının mutluluğuyla, kurumlara ilişkin reform önerilerine yer verilmeye devam edilmiş, kitap ayrıca mevzuat değişiklikleri ve yargı kararları doğrultusunda güncellenmiştir.
