XVII. yüzyıl Osmanlı tasavvuf ve kültür muhitinde Halvetiyye-i Şemsiyye ekolünün mümtaz temsilcilerinden Mehmed Nazmi Efendi (1622-1701); zahiri ve batıni ilimlerdeki vukuflyeti ve şeriat-tarikat dengesini mutedil bir çizgide koruyan ârifane tavrıyla devrinde öne çıkmış bir mutasavvıftır. Literatürde adı geçmeyen ve Süleymaniye Kütüphanesi'nde hatalı tasnif edildiği için gizli kalan Divân-ı İlâhiyât, bu neşirle ilk kez gün yüzüne çıkarılarak ilim âlemine kazandırılmıştır. Eser; nazari bir manzum mukaddime ve hurûf-ı hecâya göre tertip edilmiş coşkun ilahilerden oluşan toplam 113 manzumeyi ihtiva etmektedir. Vahdet-i vücûd neşvesini, Nûr-ı Muhammedi'yi ve seyr ü süluk mertebelerini lirik bir dille terennüm eden Nazmi Efendi, bu metinle şair ve bestekâr kimliğini de tescillemektedir. Türk Tasavvuf Edebiyatı ve Türk Din Musikisi tarihi araştırmaları açısından "birincil bir kaynak" hüviyetini haiz bu çalışma, kültürel mirasımızın kayıp bir halkasını tamamlamaktadır.
